Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK)

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK) Nedir?

Sigaranın yol açtığı en yaygın kanser olan akciğer kanseri erken tanı ve tedavi ile kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Akciğer dokusu içerisinde sigara dumanı ve sigaranın içindeki kimyasallara bağlı olarak değişimler meydana gelir. Kanser gelişiminde normal akciğer hücrelerinde genetik kodlarda bozulmalar ve kontrolsüz çoğalma başlar. Daha sonra kontrolsüz çoğalan bu hücreler “tümör” adı verilen yer kaplayan kütleleri oluşturur.

Bu sürecin başlangıcında kişide klinik olarak fark edilebilen belirtiler olmayabilir. İştahsızlık ve yorgunluk gibi başka nedenlerle açıklanabilen bir dönem yaşanabilir. Zaman içerisinde azalan akciğer fonksiyonlarında bozukluk hissedilir seviyeye ulaşır.

KHDAK Belirtileri Nelerdir?

Akciğer kanseri temel olarak küçük hücreli ve küçük hücreli dışı (olmayan) şeklinde ikiye ayrılır. Küçük hücreli dışı akciğer kanserinin (KHDAK) sigara ve kimyasallarla yakın ilişkili olduğu saptanmıştır.

Hastalık tablosu iştahsızlık, yorgunluk gibi özgül olmayan şikayetlerle başlar. Erken belirtisi kuru, gıcık tarzı, geçmeyen öksürüktür. Öksürük balgamsızdır ve hasta tarafından alerjik nedenlere bağlanarak önemsenmeyebilir.

Sigara içen kişiler öksürmeyi kanıksadığı için kuru öksürüğün sigaraya bağlı olduğunu düşünür ve doktora geç başvururlar.

Diğer belirtiler:

  • Sürekli nefes darlığı, hırıltılı solunum
  • Geçmeyen ve giderek kötüleşen öksürük
  • Öksürürken kan veya kanlı balgam
  • İştah kaybı ve zayıflama
  • Göğüs ağrısı
  • Nefes darlığı
  • Ses kısıklığı
  • Yutma güçlüğü
  • Sık tekrarlayan veya iyileşmeyen bronşit, zatürre ve diğer akciğer enfeksiyonlarıdır.

KHDAK Nedenleri Nelerdir?

KHDAK’nın en sık nedeni sigara olsa da sigara içmeyen kişilerde de görülebilir. “Pasif içicilik” olarak adlandırılan sigara dumanına sürekli maruz kalma halinde de risk artmıştır.

KHDAK’nın genetik yatkınlığa neden olan kişilerde daha sık görüldüğü bilinmektedir. Ailede akciğer kanserli kişilerin olması riski artırır.

Asbest, hava kirliliği, radon gazı, arsenik gibi kimyasallar hastalık için zemin hazırlar. Bu tür kimyasallarla çalışanların etkin şekilde korunması, düzenli solunum testlerini (spirometri) yaptırması ve sık taranması gerekir.

Akciğer dokusunda kalıcı hasara yol açmış verem gibi hastalıklar, akciğerlere radyoterapi uygulaması uzun dönemde kanser gelişme riskini artırır.

Kimler Risk Altındadır?

  • Sigara içenler: Günümüzde kadınların da yoğun sigara içmesi nedeniyle kadınlarda sık görülmeye başlanmıştır.
  • Mesleki nedenlerle kimyasal gaz ve dumana uzun süreyle maruz kalanlar,
  • Ailesinde KHDAK olanlar mutlaka erken yaştan itibaren Onkolog ve Göğüs Hastalıkları uzmanının kontrolü altında olmalıdır.

KHDAK Tanı Nasıl Konur?

Erken dönemde tanı için şüphelenmek önemlidir. Akciğer grafisi bulgusu hastalığın geç döneminde görülür. Bu nedenle özellikle sigara içen veya içmiş kişilerin toraks bilgisayar tomografisi ile tarama yaptırması gerekir.

Kesin tanı için bronkoskopi dediğimiz ince bükülebilir bir tüple akciğere ulaşılır. Bu yolla akciğerler direkt inceleneceği gibi biyopsi (doku örneği alınır) de yapılır. Patoloji değerlendirmesi sonucunda hücre tipi, hastalık evresi hakkında detaylı bilgi sahibi olunur.

Ne Zaman Doktora Başvurmalıyım?

  • Geçmeyen kuru öksürük varsa ve sigara içiliyorsa/daha önce içilmişse,
  • Gece terlemeleri, halsizlik, yorgunluk, iştahsızlık varsa ve sigara içiliyorsa/daha önce içilmişse,
  • Öksürük sırasında kanlı balgam çıkartıldıysa,
  • 3 haftadan uzun ses kısıklığı varsa ve sigara içiliyorsa/daha önce içilmişse, bir Göğüs Hastalıkları uzmanına muayene olunmasında yarar vardır.

Referans:

1.  T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Akciğer Kanseri. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-turleri/. 25.11.2020.
2. European Society for Medical Oncology (ESMO). Lung Cancer. https://www.esmo.org/. Son erişim tarihi 25.11.2020.