Multipl Skleroz (MS)

Multipl Skleroz (MS) Nedir?

Multipl Skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin ataklarla seyreden kronik demiyelizan bir hastalığıdır. Sinirlerin dışı miyelin kılıf adı verilen bir örtü ile kaplıdır ve bu miyelin tabakası elektrik sinyalleri ileterek hareket ve koordinasyonu sağlayan sinirleri korur.

MS hastalığında miyelin kılıfta yer yer bozulmalar (kılıf kaybı) yaşanır. Miyelin kaybına “demiyelinizasyon” denir. MS hastalarının bağışıklık sistemi henüz anlaşılmayan bir nedenden dolayı bu miyelin kılıfları “yabancı madde” olarak algılar ve ortadan kaldırmaya çalışır.

Belirtileri Nelerdir?

Hastalık belirtileri değişkendir. Bu nedenle nörolojik açıdan “sık görülenler” ve “seyrek görülenler” olarak ikiye ayrılır.

Sık görülen belirtiler:

  • Ekstremitelerde güçsüzlük,
  • Duysal belirtiler,
  • Ataksi (dengesiz yürüme),
  • Mesane problemleri (idarar kaçırma),
  • Yorgunluk,
  • Çift görme (diplopi),
  • Görme bulanıklığı,
  • Konuşma güçlüğü (dizartri),  
  • Bellek-konsantrasyon-dikkat bozukluğu gibi bilişsel belirtilerdir.

Seyrek görülen belirtilerden bazıları:

  • Hareket bozuklukları,
  • Epileptik nöbet (sara nöbeti),
  • Baş ağrısı,
  • Demans (bunama) düzeyinde üstbeyin yeteneklerinde kayıp,
  • İşitme kaybıdır.

Multipl Skleroz Hastalığı Neden Olur?

MS hastalığının genetik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesi ile oluştuğu kabul edilir. Yaşam ortamı, iklim, geçirilmiş viral enfeksiyonlar ve hastaların doğuştan getirdiği yatkınlık genleri varlığı sonucunda klinik hastalık görülür.

Genellikle 20-40 yaş aralığındaki kadınlarda görülür. Bunun nedeni tam bilinmemektedir. MS hastalığının görülme sıklığı coğrafi bölgelere göre değişiklik gösterir. Güneşin az görüldüğü coğrafyalarda daha sık görülmesi, kuzey ülkelerindeki MS hastalarında vitamin D düzeylerinin daha düşük olması dikkat çekici bir gözlemdir, ama henüz kesin ilişki gösterilememiştir.

MS En Sık Kimlerde Görülür?

  • 20-40 yaş arası kişilerde
  • Kuzey Avrupa kökenli kişilerde
  • MS atakları genellikle ağır virütik (üst solunum yolu) enfeksiyonlarından sonra görülür. En sık Epstein Barr ve Human Hermes Virüs-6 (HHV-6) enfeksiyonlarından sonra geliştiği gözlenmiştir.
  • Belirli otoimmün hastalıkları olanlarda MS daha sık gelişir.
  • MS aile öyküsü pozitif olanlarda daha sık görüldüğü bildirilmektedir.

MS’de Tanı Yöntemleri Nelerdir?

MS tanısında nörolojik muayeneden sonra elektrofizyolojik çalışmalar önemli role sahiptir. Elektrofizyolojik çalışmalarda sinir iletimi ölçülür.

Kesin tanıda belden beyin omurilik sıvısı (BOS) alınarak (lomber ponksiyon) hastalığa özgü belirteçlerin tespiti yardımcıdır.

Rayolojik görüntüleme yöntemlerinden beyin manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) beyinde demiyelize alanlar seçilir.

Kesin tanı;  klinik, MRG (manyetik rezonans görüntüleme), elektrofizyolojik testler, BOS inceleme sonuçları nörolojik muayene bulguları ile birleştirilerek konur.

Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?

MS hastalığının belirtileri özgül değildir. Bu nedenle ilk belirtiler genellikle hasta tarafından önemsenmeyebilir. Oysa tedaviye erken başlanırsa yaşam kalitesindeki düşüş önlenebilir ve atakların kontrol altına alınabilir.

Özellikle 20-40 yaş arası kişiler aşağıdaki belirtileri yaşarsa bir Nöroloji uzmanına başvurmalıdır.

  • Çift görme
  • Yeni başlayan dengesizlik veya baş dönmesi
  • Aralıklı veya sürekli görme bozukluğu
  • Vücutta hissizlik veya güçsüzlük
  • İdrar kaçırma
  • Yeni başlayan ağrı veya kas spazmı
  • Sürekli yorgunluk

Referans:

Türk Nöroloji Derneği. Multipl Skleroz Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2018. https://www.noroloji.org.tr/. Son erişim 24.11.2020